Rà soát quy hoạch Di tích quốc gia đặc biệt Đền Cửa Ông – Hướng tới phát triển bền vững gắn với cộng đồng

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Bộ VHTTDL) vừa có văn bản gửi UBND tỉnh Quảng Ninh, yêu cầu làm rõ và hoàn thiện nội dung quy hoạch liên quan đến công tác bảo tồn, tu bổ và phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt Đền Cửa Ông – một trong những điểm đến tâm linh, văn hóa nổi bật của tỉnh.

Đảm bảo sự thống nhất trong công tác quy hoạch

Trong công văn, Bộ VHTTDL nhấn mạnh tỉnh Quảng Ninh cần rà soát lại các địa danh hành chính cấp xã mới thuộc phạm vi quy hoạch di tích để đảm bảo sự đồng bộ với hệ thống chính quyền địa phương hiện hành. Đồng thời, yêu cầu làm rõ sự phù hợp giữa nhiệm vụ lập quy hoạch Đền Cửa Ông với các quy hoạch lớn đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt như:

• Quy hoạch tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn đến 2050

• Điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Vân Đồn đến năm 2040

Ngoài ra, công tác xây dựng nhiệm vụ lập quy hoạch cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Chính phủ, phân định rõ giai đoạn lập nhiệm vụ và giai đoạn thực hiện quy hoạch chính thức, tránh chồng chéo, thiếu rõ ràng trong quá trình triển khai sau này.

Phát huy giá trị di tích gắn với cộng đồng địa phương

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là khu vực Đền Cửa Ông hiện đang có khoảng 108 hộ dân với gần 400 nhân khẩu sinh sống, trong đó có nhiều hộ kinh doanh dịch vụ phục vụ du khách. Vì vậy, theo Bộ VHTTDL, nhiệm vụ lập quy hoạch phải tiếp cận theo hướng hài hòa giữa bảo tồn di tích và lợi ích cộng đồng, đồng thời đảm bảo mối quan hệ bền vững giữa bảo vệ giá trị văn hóa và phát triển kinh tế – xã hội địa phương.

Mục tiêu quy hoạch cần tập trung vào:

• Bảo tồn các giá trị lịch sử – văn hóa nổi bật

• Làm cơ sở khoa học cho công tác quản lý và đầu tư

• Phát huy hiệu quả tiềm năng di tích như một điểm đến du lịch hấp dẫn

• Tạo nguồn lực ổn định để gìn giữ di sản cho thế hệ mai sau

Phân tích rõ hiện trạng và chức năng khu vực quy hoạch

Bộ VHTTDL cũng đề nghị tỉnh Quảng Ninh phân biệt rạch ròi giữa tính chất quy hoạch hành chính và tính chất văn hóa – tín ngưỡng của khu di tích. Đền Cửa Ông không chỉ là di tích quốc gia đặc biệt mà còn là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng, văn hóa tâm linh có ý nghĩa quan trọng đối với người dân địa phương và du khách thập phương.

Do đó, cần tiến hành:

• Rà soát các quy hoạch liên quan đang triển khai trong khu vực

• Phân tích hiện trạng các hạng mục công trình trong di tích

• Đánh giá mức độ bảo tồn các yếu tố gốc và di vật hiện có

• Ghi nhận các tác động của quá trình tu bổ, phục dựng trong những năm qua

Cơ sở triển khai từ các cuộc họp Hội đồng thẩm định

Trước đó, UBND tỉnh Quảng Ninh đã có các tờ trình gửi Bộ VHTTDL vào tháng 11/2024 và tháng 4/2025 về việc thẩm định nhiệm vụ lập quy hoạch khu di tích lịch sử Đền Cửa Ông. Những đề xuất và lưu ý của Bộ được tổng hợp dựa trên ý kiến đóng góp của các thành viên Hội đồng thẩm định, gồm đại diện Bộ Tài chính, Sở VHTTDL Quảng Ninh, UBND phường Cửa Ông, Ban Quản lý di tích quốc gia đặc biệt Đền Cửa Ông – Đền Cặp Tiên.

Hướng tới một quy hoạch tổng thể, bền vững và nhân văn

Với vị thế là một trong những di tích quốc gia đặc biệt mang tầm vóc lịch sử và tâm linh, Đền Cửa Ông không chỉ là điểm đến văn hóa mà còn là biểu tượng tinh thần của người dân vùng Đông Bắc. Việc quy hoạch tổng thể khu di tích cần đảm bảo sự phát triển hài hòa, gìn giữ giá trị nguyên gốc và kết nối hiệu quả với cộng đồng để trở thành điểm nhấn quan trọng trên bản đồ du lịch văn hóa của tỉnh Quảng Ninh.