Đường Sắt Cao Tốc Hà Nội – Quảng Ninh: Chiến Lược 350km/h Thay Đổi Trục Kinh Tế Đông Bắc

Dự án đường sắt cao tốc Hà Nội – Quảng Ninh do VinSpeed (thuộc Tập đoàn Vingroup) đề xuất đang tạo ra cơn sốt lớn trên thị trường hạ tầng miền Bắc. Với tổng vốn đầu tư gần 139 nghìn tỷ đồng và tốc độ thiết kế lên tới 350 km/h, dự án hứa hẹn rút ngắn thời gian di chuyển từ Thủ đô đến Hạ Long xuống dưới 45 phút, mở ra kỷ nguyên mới cho hành lang kinh tế Đông Bắc Việt Nam.

I. Tổng Quan Dự Án và Quy Mô Đầu Tư

Dự án đường sắt Hà Nội – Quảng Ninh được xác định là công trình trọng điểm nhóm A, đầu tư mới theo hình thức kinh doanh, nhằm giải quyết vấn đề kết nối giao thông tốc độ cao, chất lượng cao giữa khu vực kinh tế trọng điểm phía Bắc.

Hiện tại, các tuyến cao tốc đường bộ thường xuyên quá tải, trong khi tuyến đường sắt hiện hữu đã cũ kỹ và chỉ phục vụ vận tải hàng hóa với tốc độ chậm. Đề xuất của Vingroup nhằm khắc phục triệt để điểm nghẽn này.

II. Tiến Độ Triển Khai “Thần Tốc”

Một trong những yếu tố gây chú ý nhất của dự án là tiến độ thi công cực kỳ gấp rút do VinSpeed đưa ra, thiết lập kỷ lục về thời gian hoàn thành hạ tầng giao thông tại Việt Nam:

1. Giai đoạn Chuẩn bị (Quý 4/2025): Hoàn tất thủ tục phê duyệt chủ trương, dự án đầu tư. Đồng thời, khởi động ngay công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư.
2. Giai đoạn Thi công (Quý 4/2025 – Quý 4/2027): Tập trung tổng lực để hoàn thành toàn bộ hạng mục cầu, đường và lắp đặt hệ thống kỹ thuật chỉ trong vòng 24 tháng.
3. Giai đoạn Về đích (Cuối 2027 – Quý I/2028): Chạy thử kỹ thuật vào cuối năm 2027 và chính thức vận hành thương mại, đón khách vào Quý I/2028.

Nếu tiến độ này được phê duyệt và đảm bảo, tuyến đường sắt hiện đại sẽ đi vào hoạt động chỉ trong khoảng 3 năm.

III. Sơ Đồ Mạng Lưới Tuyến và Nhà Ga Chiến Lược

Tuyến đường sắt cao tốc sẽ đi qua địa phận 22 xã, phường thuộc 04 tỉnh/thành phố: Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh. Hệ thống được tinh gọn tối đa nhằm đảm bảo tốc độ khai thác, bao gồm 4 nhà ga trên cao và 1 Depot bảo dưỡng.

Hướng tuyến sơ bộ:

• Hà Nội: Tuyến đi qua Đông Anh, Phù Đổng, xuất phát từ Ga Cổ Loa, chạy dọc dải phân cách cầu Tứ Liên, men theo hành lang an toàn điện 500Kv và đường gom Vành đai 3, sau đó song song với cao tốc dẫn vào sân bay Gia Bình.
• Bắc Ninh: Tuyến bám sát tim đường cao tốc nối sân bay Gia Bình, đi qua nhiều xã, phường như Từ Sơn, Trạm Lộ, Gia Bình, Lương Tài.
• Hải Phòng: Tuyến di chuyển xuống phía Nam qua xã Trần Phú, sau đó thực hiện hai lần vượt sông Kinh Thầy.
• Quảng Ninh: Vượt sông Đá Vách để tiếp cận ga Yên Tử, chạy song song với đường ống xăng dầu B12, vòng qua KCN Đông Mai và núi Na, núi Vú Tường trước khi kết thúc tại Tuần Châu.

IV. Tác Động Chiến Lược: Kết Nối Đa Phương Thức

Nếu được triển khai, tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội – Quảng Ninh sẽ mang lại những thay đổi lớn về mặt kinh tế, xã hội và du lịch:

1. Rút ngắn thời gian di chuyển kỷ lục: Thời gian hành trình từ Hà Nội đến Hạ Long sẽ được rút ngắn đáng kinh ngạc, ước tính chỉ còn 30 – 45 phút, thay vì 2,5 – 3 tiếng đi đường bộ như hiện nay. Điều này đáp ứng nhu cầu vận tải hành khách chất lượng cao và tốc độ cao.
2. Đòn bẩy cho Du lịch: Việc thiết lập các nhà ga tại các vị trí chiến lược cho thấy ý đồ rõ ràng của nhà đầu tư nhằm tạo ra một “tour du lịch 5 sao bằng đường sắt”:
   • Cổ Loa: Kết nối các sự kiện, triển lãm quốc tế.
   • Yên Tử: Đánh thức du lịch tâm linh, giúp du khách hành hương dễ dàng.
   • Hạ Long/Tuần Châu: Đưa khách du lịch, đặc biệt là khách quốc tế và khách chi tiêu cao, thẳng đến Di sản Thiên nhiên Thế giới.
3. Tạo xương sống giao thông đa phương thức: Tuyến đường sắt kết nối trực tiếp với Sân bay Gia Bình (Hàng không) và Tuyến đường sắt đô thị số 4 Hà Nội (Metro), biến nó thành trục xương sống liên kết các phương thức vận tải chủ đạo của khu vực.
4. Thúc đẩy đô thị hóa: Dự án đi qua 22 xã, phường, tạo động lực đô thị hóa mạnh mẽ và nâng tầm giá trị bất động sản tại các khu vực ven đô như Gia Bình (Bắc Ninh) hay khu vực tiếp giáp Thủy Nguyên (Hải Phòng).

Với tổng vốn đầu tư gần 139 nghìn tỷ đồng, dự án là minh chứng cho tiềm lực của khối tư nhân (Vingroup) trong việc phát triển hạ tầng quốc gia. Đây là thông tin quan trọng mà giới đầu tư và người dân cần theo dõi sát sao, đặc biệt với mục tiêu vận hành thương mại vào Quý I/2028.

Nguồn: Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ